De inhibitie van de actie; waarom we niet meer klappen voor de zorg.
Door René Zweedijk DO
In een schitterend artikel beschrijft Kasia Kozlowska1 hoe een mens zich aanpast in een situatie van stress. Wanneer een mens in balans is, bevindt hij zich in de sociale modus. Dit wordt gekenmerkt door een grote mate van flexibiliteit. Verschillende lichaamsritmes zoals ademhaling, hartslag maar ook spierspanning en hersengolven beïnvloeden elkaar. Er is sprake van coherentie. Door Porges wordt dit de fase genoemd waar de ventrale vagus actief is2. In deze fase zijn we sociaal en empathisch, door bijvoorbeeld met zijn allen op ons balkon te gaan klappen voor de zorg.
Anders wordt het wanneer we schrikken of in een defensieve houding worden gedwongen. Het eerste wat we verliezen is onze flexibiliteit, onze coherentie, ons sociaal en empathisch gedrag, we worden egocentrisch. Schrik en angst hebben immers tot doel het individu te redden alvorens er aan het belang van de ander wordt gedacht. Natuurlijk is de mate van schrik en angst individueel verschillend, we hebben allemaal verschillende drempelwaardes, maar het mechanisme geldt voor ons allen. Kozlowska beschrijft verschillende coping stijlen die we ook nu in de Corona crisis wij onszelf en bij onze medemensen kunnen waarnemen. De Freeze, het bevriezen, waarbij je van binnen kookt maar van buiten onbewogen bent. Natuurlijk, als korte voorbereiding voor een vlucht/gevecht of een sprint van 60 meter functioneel, maar niet wanneer je weken in deze situatie zit, zoals velen van ons nu in de lock-down. Van binnen kook je, je wilt in actie schieten, vluchten, vechten, helpen, iets doen….. maar je kunt niet. Het is de inhibitie van de actie, volgens Laborit jaren geleden al beschreven als de grootste stressor die je kunt hebben3. Vechten, vluchten, helpen iets doen is veel makkelijker als niets kunnen en mogen doen. Al je energie die de stress oplevert kan zich niet uiten… en verbrandt uiteindelijk het lichaam zelf. Gelooft u het niet? Neem eens plaats in uw auto, start, vol gas en trek dan de gehele tijd de handrem aan… 5 weken aan een stuk…Collateral damage? Misschien is hard werken in de zorg wel gezonder dan nu thuiszitten en je bedrijf of beroep kapot zien gaan?
In de Freeze staan we niet op het balkon om te klappen voor de zorg, niet omdat we het werk niet waarderen die ze leveren, verre van dat. Deze mensen behoren een heel goed salaris en veel respect te krijgen. Maar in de Freeze ben je niet de empathische, sociale persoon die je normaal bent. Je bent de gekooide tijger die wacht tot hij in actie kan schieten om te vluchten of te vechten voor je bedrijf of beroep.
Uiteindelijk, wanneer er geen ontsnappen meer aan is, geven wij ons over. Dit wordt gekenmerkt door lethargie, door een verminderd metabolisme, door een “Faint”. Het systeem, de mens, geeft over en schakelt over naar een “coping stijl” die kans op overleven mogelijk maakt, hij dissocieert, hij collabeert. Ook hier geen empathie en sociaal gedrag maar onverschilligheid en lethargie.
Het feit dat we niet meer klappen voor de zorg heeft niets te maken met het respect voor de zorg. Het heeft te maken met het feit dat wij als samenleving door deze Corona crisis in een Freeze of een Faint zitten, allebei coping stijlen die niet met sociaal gedrag verenigbaar zijn.
Laten we hopen dat we met zijn allen deze crisis snel achter ons kunnen laten en dat we weer naar een coherente samenleving kunnen terugkeren waar er plaats is voor wederzijds respect in plaats van polarisatie en strijd.
Rene Zweedijk is osteopaat in Kapelle en docent bij Panta Rhei opleidingen
